Mocni w działaniu
Zamów do 16:00, a produkty dostępne na dzisiaj wyślemy tego samego dnia
Ponad 40 lat na rynku

System, instalacja odzysku ciepła ze sprężarki - odzysk ciepła w przemyśle

Case Study - Jak wykorzystać ciepło z kompresora do ogrzewania sortowni i ograniczyć koszty energii?
Opublikowano: 2026-11-18 09:52:41
Aktualizacja: 2026-11-18 10:27:28

W zakładzie zajmującym się recyklingiem i gospodarką odpadami kompresor o mocy 75 kW dostarczał sprężone powietrze, jednocześnie wytwarzając ciepło wymagające odprowadzenia. W tym samym czasie pomieszczenie sortowni potrzebowało ogrzewania, realizowanego niezależnie od pracy sprężarki.

Modernizacja pozwoliła połączyć te dwa procesy. Dzięki instalacji odzysku ciepła energia odbierana z układu olejowego kompresora trafia do obiegu wodnego, a następnie do dwóch nagrzewnic ogrzewających sortownię. Klient zyskał możliwość wykorzystania ciepła powstającego podczas pracy urządzenia, ograniczenia zapotrzebowania na energię do ogrzewania oraz usprawnienia chłodzenia kompresora.


Widok wnętrza nowoczesnej sortowni odpadów z taśmociągiem transportującym surowce wtórne

Wyzwanie: ogrzewanie sortowni przy niewykorzystanym źródle ciepła

W zakładach gospodarki odpadami sprawność instalacji pomocniczych ma znaczenie dla codziennego funkcjonowania obiektu. Sprężone powietrze musi być dostępne na potrzeby procesów technologicznych, a w pomieszczeniach pracy trzeba utrzymywać odpowiednie warunki cieplne. Oba zadania wiążą się ze zużyciem energii.

W analizowanym zakładzie problemem było niewykorzystane ciepło odpadowe kompresora. Urządzenie o mocy 75 kW w trakcie pracy generowało energię cieplną, którą należało odprowadzać, aby utrzymać właściwe warunki jego działania. Energia ta nie była jednak efektywnie zagospodarowana na potrzeby ogrzewania sortowni.

Powstawała więc sytuacja, w której zakład ponosił koszty ogrzewania pomieszczenia, mimo że równolegle dysponował źródłem ciepła związanym z pracą sprężarki. Dodatkowo samo chłodzenie kompresora wymagało energii elektrycznej do napędu wentylatorów.

Celem modernizacji było wykorzystanie tego potencjału w praktyczny sposób: odebranie ciepła ze sprężarki, przekazanie go do pomieszczenia sortowni i zapewnienie użytkownikom wygodnej regulacji ogrzewania.


Jak wyglądał proces przed modernizacją?

Przed wdrożeniem systemu odzysku ciepła chłodzenie kompresora i ogrzewanie sortowni funkcjonowały jako odrębne procesy. Układ chłodzenia odprowadzał ciepło wytwarzane przez sprężarkę, natomiast potrzeby grzewcze pomieszczenia były pokrywane niezależnie.

Z perspektywy klienta oznaczało to niewykorzystanie części energii związanej z eksploatacją instalacji sprężonego powietrza. Kompresor wykonywał swoje podstawowe zadanie, lecz powstające przy tym ciepło nie przynosiło dodatkowej korzyści użytkowej.

Modernizacja skupiła się na zmianie sposobu zagospodarowania tej energii. Ciepło odbierane podczas chłodzenia urządzenia miało stać się źródłem zasilania instalacji grzewczej sortowni.


Przemysłowy kompresor pracujący w zakładzie recyklingu zintegrowany z układem chłodzenia

Zastosowane rozwiązanie: wymiennik olej–woda i dwie nagrzewnice

Wdrożono instalację odzysku ciepła opartą na wymienniku olej–woda współpracującym z kompresorem o mocy 75 kW. Wymiennik odbiera ciepło z układu olejowego i przekazuje je do zamkniętego obiegu wodnego. Następnie czynnik grzewczy transportuje energię do dwóch nagrzewnic wodnych zlokalizowanych w pomieszczeniu sortowni.

Taki sposób przekazywania ciepła pozwala wykorzystać je w miejscu, w którym występuje zapotrzebowanie na ogrzewanie. Obieg wodny łączy źródło energii - kompresor - z jej odbiornikami w pomieszczeniu pracy.

Instalację wyposażono w:

  • autonomiczny obieg pompowy, zapewniający cyrkulację czynnika grzewczego;

  • dwie nagrzewnice wodne, przekazujące odzyskane ciepło do powietrza w sortowni;

  • sterowanie temperaturą i siłą nawiewu, umożliwiające dostosowanie pracy ogrzewania do potrzeb użytkowników;

  • zawór różnicy ciśnień, stanowiący element regulacji pracy układu;

  • izolację z wełny mineralnej, ograniczającą straty ciepła podczas jego transportu;

  • inhibitor korozji oraz środek przeciwzamarzający do −17°C, zabezpieczające instalację w przewidzianych warunkach eksploatacji.

Rozwiązanie objęło więc cały tor wykorzystania energii: od jej odbioru z kompresora, przez transport, aż po regulowane oddawanie ciepła w sortowni.

Nowoczesna hala produkcyjna w zakładzie przetwórstwa i gospodarki odpadami

Jak działa instalacja po wdrożeniu?

Podczas pracy kompresora ciepło z jego układu olejowego trafia przez wymiennik do czynnika krążącego w obiegu grzewczym. Obieg pompowy doprowadza go do nagrzewnic, w których energia jest przekazywana do powietrza nawiewanego do pomieszczenia. Schłodzony czynnik wraca następnie do wymiennika, gdzie ponownie odbiera ciepło.

W analizowanym przypadku podano temperaturę zasilania na poziomie około 55°C i temperaturę powrotu około 35°C. Instalacja pracuje zatem przy parametrach określanych jako 55/35°C, umożliwiających wykorzystanie systemu odzyskanego ciepła w wodnych nagrzewnicach powietrza.

Dla użytkownika istotna jest możliwość ustawienia wymaganej temperatury oraz regulacji siły nawiewu. Pozwala to dostosować sposób ogrzewania do aktualnych potrzeb pomieszczenia i pracowników. Autonomiczny obieg pompowy ogranicza natomiast zakres bieżącej obsługi instalacji.

Zgodnie z opisem wdrożenia układ może również pracować w okresie letnim, wspierając chłodzenie kompresora. W takim trybie konieczne jest zapewnienie odbioru ciepła — możliwość jego odzyskiwania zależy bowiem także od tego, czy instalacja ma gdzie je oddać.


Potencjał odzysku: około 40–50 kW mocy cieplnej

Dla opisanego kompresora o mocy 75 kW orientacyjny potencjał odzysku określono na około 40–50 kW mocy cieplnej. To energia, którą można skierować do ogrzewania zamiast odprowadzać bez wykorzystania.

Nie jest to jednak stała wartość dostępna w każdych warunkach. Rzeczywista moc odzysku zależy między innymi od obciążenia kompresora, temperatury oleju, temperatury czynnika grzewczego oraz parametrów wymiennika. Znaczenie ma również aktualne zapotrzebowanie odbiorników na ciepło.

Z tego powodu podany zakres należy traktować jako orientacyjny potencjał instalacji, a nie potwierdzony pomiarem efekt energetyczny. Dokładne określenie oszczędności wymaga uwzględnienia czasu pracy sprężarki, ilości wykorzystanego ciepła oraz kosztu energii zastępowanej przez odzysk.


Pracownik w kasku i odzieży ochronnej monitorujący procesy technologiczne w zakładzie gospodarki odpadami

Korzyści dla klienta

  • Ograniczenie zapotrzebowania na energię do ogrzewania

    Najważniejszą korzyścią jest wykorzystanie ciepła, które powstaje podczas pracy kompresora. W czasie, gdy sprężarka pracuje, a sortownia wymaga ogrzewania, odzyskana energia może pokrywać część jej potrzeb cieplnych.

    Dla klienta oznacza to możliwość zmniejszenia obciążenia dotychczasowego źródła ogrzewania, a tym samym ograniczenia związanych z nim kosztów. Skala tej korzyści zależy od tego, jak długo dostępność ciepła z kompresora pokrywa się z zapotrzebowaniem pomieszczenia.

  • Wsparcie chłodzenia kompresora

    Odbieranie ciepła przez wymiennik i obieg wodny wspierają proces chłodzenia sprężarki. Według opisu wdrożenia zastosowany układ ogranicza zapotrzebowanie na energię elektryczną zużywaną przez wentylatory chłodzące kompresor.

    Modernizacja daje więc korzyści po obu stronach instalacji: dostarcza ciepło do ogrzewania i pomaga odprowadzać je z urządzenia, które wymaga chłodzenia. Wielkość oszczędności energii elektrycznej nie została określona w materiale źródłowym.

  • Wygodniejsza regulacja warunków pracy

    Sterowanie temperaturą i siłą nawiewu daje użytkownikom wpływ na warunki w pomieszczeniu. Ogrzewanie można dostosować do bieżących potrzeb, zamiast ograniczać się do samego przekazywania dostępnego ciepła.

    To praktyczna korzyść dla pracowników sortowni: odzysk energii został połączony z możliwością regulowania sposobu jej wykorzystania.

  • Ograniczenie bieżącej obsługi

    Autonomiczny obieg pompowy i automatyczne sterowanie ograniczają potrzebę ręcznego nadzorowania pracy układu. Izolacja przewodów oraz zastosowane środki ochronne uzupełniają rozwiązanie o elementy istotne dla jego eksploatacji.

    Klient otrzymał kompletną instalację, której zadaniem jest zarówno transport energii, jak i jej użyteczne przekazanie do ogrzewanego pomieszczenia.


Gdzie jeszcze można wykorzystać takie rozwiązanie?

Podobny układ może znaleźć zastosowanie w zakładach, w których sprężarka generuje ciepło odpadowe, a jednocześnie występuje zapotrzebowanie na energię do ogrzewania. Dotyczy to między innymi zakładów produkcyjnych, przetwórstwa tworzyw sztucznych, przemysłu spożywczego, warsztatów oraz hal produkcyjnych i magazynowych.

Szczególnie korzystne warunki występują tam, gdzie kompresor pracuje przez wiele godzin, a odbiorniki mogą w tym czasie wykorzystać odzyskaną energię. Każda aplikacja wymaga jednak dopasowania układu do konkretnej sprężarki, parametrów instalacji i potrzeb cieplnych obiektu.

Inżynier sprzedaży

Krzysztof Kornacki
Product Manager
Kompresory, zbiorniki ciśnieniowe i uzdatnianie powietrza

Komentarz eksperta:

W tej realizacji najważniejsze było połączenie dwóch potrzeb zakładu: odprowadzania ciepła z kompresora i ogrzewania pomieszczenia sortowni. Wymiennik olej–woda umożliwił przekazanie energii do zamkniętego obiegu, a dwie nagrzewnice pozwoliły wykorzystać ją bezpośrednio w miejscu pracy.

Przy doborze odzysku ciepła nie wystarczy kierować się samą mocą sprężarki. Trzeba sprawdzić, z jakim obciążeniem urządzenie pracuje, jakie temperatury są dostępne i czy odbiorniki mogą wykorzystać ciepło w tym samym czasie. Podane dla tego przypadku parametry 55/35°C odpowiadają zastosowaniu nagrzewnic wodnych, natomiast orientacyjny potencjał 40–50 kW wymaga odniesienia do rzeczywistych warunków pracy.

Pod względem ekonomicznym i eksploatacyjnym taki układ odzysku ciepła warto rozważać przede wszystkim w przypadku sprężarek o mocy silnika przekraczającej około 15–18 kW. Jest to orientacyjny próg, a opłacalność modernizacji należy każdorazowo ocenić z uwzględnieniem czasu pracy urządzenia, zapotrzebowania na ciepło oraz zakresu niezbędnej instalacji.

W przypadku mniejszych sprężarek, o mocy 7,5–11 kW, ilość ciepła dostępnego do odzysku z układu smarowania i chłodzenia jest zwykle zbyt mała, aby uzasadnić budowę rozbudowanej instalacji tego typu. Nakłady na dodatkowy wymiennik olej–woda, rozległe orurowanie i nagrzewnice mogą być relatywnie wysokie w stosunku do możliwych oszczędności. Dlatego szczególnie przy mniejszych urządzeniach istotne jest porównanie kosztu całego układu z ilością ciepła, którą zakład rzeczywiście będzie w stanie wykorzystać.

Z punktu widzenia klienta wartością jest zagospodarowanie energii, która wcześniej nie wspierała efektywnie ogrzewania sortowni. Równie istotne są regulacja temperatury, wygodna obsługa i zachowanie właściwych warunków chłodzenia kompresora. Dopiero te elementy razem tworzą użyteczne rozwiązanie dla zakładu.

Marcin Góralczyk - Inżynier Sprzedaży

Autor:
Marcin Góralczyk
Inżynier Sprzedaży
Pneumat.

Inżynier Sprzedaży

Autor:
Marcin Góralczyk
Inżynier Sprzedaży
Pneumat.



Zapisz się do newslettera i zyskaj dostęp do największej pneumatycznej bazy wiedzy!


Zyskaj dostęp do najnowszych artykułów, informacji o nadchodzących targach, wydarzeniach i mobilnych szkoleniach oraz promocjach w naszym sklepie internetowym!