Standard Food Safety System Certification

FSSC 22000 – standard, norma czy certyfikat?

W praktyce branżowej często miesza się pojęcia:

• Norma – np. ISO 22000:2018, ISO/TS 22002-1 – są to dokumenty normalizacyjne z formalnym oznaczeniem.

• Standard / schemat – FSSC 22000 jest schematem certyfikacji, który wykorzystuje normy ISO i uzupełnia je o własne wymagania.

• Certyfikat FSSC 22000 – dokument wydany przez jednostkę certyfikującą, potwierdzający, że dany zakład wdrożył system zarządzania bezpieczeństwem żywności zgodny z wymaganiami schematu FSSC 22000.

W uproszczeniu:

FSSC 22000 to „opakowanie” (schemat) zbudowane na ISO 22000 + ISO/TS 22002-x + wymagania FSSC. Certyfikat jest dowodem, że system w zakładzie działa zgodnie z tym „opakowaniem”.

Z czego składa się FSSC 22000?

ISO 22000 – kręgosłup systemu

ISO 22000:2018 określa wymagania dla systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności (FSMS), m.in.:

• podejście oparte na cyklu PDCA (Plan–Do–Check–Act),

• analizę ryzyka (organizacyjnego i związanego z bezpieczeństwem żywności),

• identyfikację punktów krytycznych (CCP) i środków kontrolnych (O-PRP),

• zarządzanie zasobami, kompetencjami, infrastrukturą i środowiskiem pracy,

• wymagania dot. komunikacji, dokumentacji, audytów wewnętrznych, przeglądu zarządzania.

To właśnie w tym obszarze firmy muszą np. zidentyfikować ryzyka związane z użyciem sprężonego powietrza, narzędzi pneumatycznych, armatury, systemów czyszczenia – i dobrać odpowiednie środki techniczne (jak rozwiązania firmy CEJN).

PRP – programy wstępne (ISO/TS 22002-x)

Drugim filarem są PRP – programy wstępne, które dotyczą higieny, infrastruktury, utrzymania ruchu, mycia i dezynfekcji, kontroli ciał obcych, itp.

Przykładowe obszary PRP w produkcji żywności (ISO/TS 22002-1):

• projekt i układ budynku, strefy higieniczne,

• instalacje mediów – w tym sprężonego powietrza, pary, wody, gazów technologicznych,

• utrzymanie i czyszczenie maszyn, narzędzi, linii,

• zapobieganie zanieczyszczeniom fizycznym (metal, plastik, szkło),

• zarządzanie materiałami pomocniczymi i środkami smarnymi.

To właśnie tu pojawia się bezpośrednia przestrzeń dla pneumatyki, armatury i akcesoriów takich jak pistolety do przedmuchiwania, a więc m.in. CEJN 208 Detect.

Wymagania dodatkowe FSSC 22000

FSSC 22000 rozbudowuje ISO 22000 i PRP o dodatkowe wymagania, np.:

• kultura bezpieczeństwa żywności,

• zarządzanie usługami i materiałami zakupionymi,

• kontrola etykietowania,

• obrona żywności (food defense),

• zapobieganie fraudom żywnościowym,

• dodatkowe wymagania dla usług laboratoriów, magazynowania, transportu, itp.

Wszystko to ma zwiększyć wiarygodność i spójność systemu na całej długości łańcucha żywnościowego – od surowca, przez produkcję, po dystrybucję.

Dlaczego FSSC 22000 jest ważny dla przemysłu i utrzymania ruchu?

Z perspektywy utrzymania ruchu, inżynierów produkcji i automatyków, FSSC 22000 to nie tylko „papier”, ale konkretne konsekwencje techniczne:

1. Transparentny i udokumentowany nadzór nad mediami technologicznymi – sprężone powietrze, próżnia, gazy, para.

2. Kontrola ciał obcych – każdy element, który może się oderwać od narzędzia, przewodu czy złącza, staje się potencjalnym zagrożeniem dla produktu.

3. Wymogi materiałowe – materiały mające kontakt z żywnością lub znajdujące się w jej strefie muszą być odpowiednio dobrane (np. Reg. (WE) 1935/2004, FDA CFR).

4. Możliwość detekcji zanieczyszczeń – coraz więcej zakładów wykorzystuje detektory metali i systemy rentgenowskie (X-ray) do wykrywania fragmentów metalu, szkła czy tworzyw.

W praktyce oznacza to, że narzędzia pneumatyczne i armatura (np. pistolety do przedmuchiwania, szybkozłącza, przewody) muszą być:

• bezpieczne konstrukcyjnie (minimalizacja ryzyka odłamywania się części),

• wykonane z materiałów w klasie spożywczej,

• najlepiej w pełni wykrywalne przez detektory metali i systemy X-ray,

• odporne na częste mycie i dezynfekcję agresywną chemią.

To bezpośrednio prowadzi nas do CEJN 208 Detect – wyspecjalizowanego pistoletu pneumatycznego zaprojektowanego dokładnie pod te wyzwania.

Sprężone powietrze i pneumatyka w zakładach z FSSC 22000

W systemach zgodnych z FSSC 22000 sprężone powietrze ma zazwyczaj status medium krytycznego, bo:

• kontaktuje się pośrednio lub bezpośrednio z żywnością (np. przedmuch opakowań, transport pneumatyczny),

• używane jest do czyszczenia linii, stołów roboczych, urządzeń,

• zapewnia ruch elementów maszyn (siłowniki, zawory) w strefie produktu.

W dobrze zaprojektowanym systemie FSSC 22000 zwykle spotkamy:

• plan zarządzania sprężonym powietrzem (jakość, filtracja, odolejenie),

• opisane procedury czyszczenia sprężonym powietrzem (np. zakaz „przedmuchiwania” samego produktu, dopuszczenie tylko czyszczenia otoczenia),

• wymagania dla osprzętu pneumatycznego – m.in. pistolety do przedmuchiwania muszą być:

  • ergonomiczne i bezpieczne dla operatora,

  • zgodne z normami bezpieczeństwa (np. OSHA dot. hałasu i ciśnienia przy stosowaniu sprężonego powietrza),

  • dostosowane materiałowo do pracy w strefach spożywczych.

W tym kontekście wybór standardowego pistoletu z „marketu przemysłowego” może być nie do obrony podczas audytu FSSC 22000, jeśli nie spełnia wymogów higienicznych i detekcyjnych.

CEJN 208 Detect – specjalistyczny pistolet do przedmuchiwania dla przemysłu spożywczego

Ogólna charakterystyka

CEJN 208 Detect to pistolet do sprężonego powietrza zaprojektowany specjalnie dla przemysłu spożywczego i napojów. Kluczowe cechy:

• w pełni wykrywalny – wszystkie części pistoletu są wykrywalne przez detektory metali oraz systemy X-ray,

• wykonany z tworzywa klasy spożywczej, zgodnego z:

  • >Rozporządzeniem (WE) nr 1935/2004 dotyczącym materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością,

  • FDA CFR 21.170–199 (komponenty dopuszczone przez FDA),

• zgodny z systemami HACCP, IFS, BRC oraz GFSI (w tym FSSC 22000) jako element kontroli ciał obcych,

• przeznaczony do pracy w instalacjach sprężonego powietrza do 16 bar (ciśnienie robocze), przy ciśnieniu rozerwania 64 bar.

W pełni wykrywalna konstrukcja

Kluczową zaletą 208 Detect jest detekowalność wszystkich komponentów

• korpusu z tworzywa,

• elementów zaworu,

• uszczelnień,

• końcówek roboczych.

Dzięki zastosowaniu specjalnych, wykrywalnych kompaundów (m.in. we współpracy z dostawcami takich jak LATI), nawet małe fragmenty pistoletu (ok. 2 × 2 mm) mogą zostać wykryte przez systemy inspekcyjne (metal detector / X-ray), co znacząco redukuje ryzyko wypuszczenia zanieczyszczonego produktu na rynek.

To bezpośrednio wpisuje się w wymagania FSSC 22000 dotyczące:

• kontroli ciał obcych,

• wdrożenia skutecznych środków kontrolnych (O-PRP / CCP) tam, gdzie istnieje ryzyko fizycznej kontaminacji.

Materiały dopuszczone do kontaktu z żywnością

• Korpus z tworzywa klasy spożywczej (np. PA66 modyfikowane pod detekcję) – zgodny z EC 1935/2004 i FDA CFR 21.

• Zawór ze stali nierdzewnej AISI 303 (1.4305) – dobra odporność na korozję i temperaturę, kluczowe przy częstym myciu i w środowiskach agresywnych chemicznie.

• Smar NSF H1 – w klasie spożywczej – dopuszczony do incydentalnego kontaktu z żywnością, co eliminuje ryzyko wprowadzenia niezatwierdzonego środka smarnego do strefy produktu.

• Uszczelnienia spełniające wymagania EC 1935/2004 oraz FDA 21.177.2600, również wykrywalne w detektorach i systemach X-ray.

Dzięki temu pistolet CEJN 208 Detect może być elementem higienicznego PRP i świetnie wpisuje się w wymogi FSSC 22000 dotyczące materiałów w kontakcie z żywnością oraz z strefą produktu.

Odporność na mycie i chemię

W zakładach z certyfikatem FSSC 22000 standardem jest:

• częste mycie i dezynfekcja linii, stołów roboczych, narzędzi i osprzętu,

• stosowanie środków chemicznych o wysokiej agresywności (zasady, utleniacze, środki chlorowe, kwasy).

Tworzywo zastosowane w 208 Detect cechuje się wysoką odpornością chemiczną na typową chemię myjąco-dezynfekującą stosowaną w przemyśle spożywczym, co:

• wydłuża żywotność narzędzia,

• ogranicza ryzyko mikropęknięć, kruszenia się i powstawania trudno wykrywalnych cząstek.

Ergonomia i bezpieczeństwo pracy (zgodny z OSHA)

CEJN 208 Detect dziedziczy wszystkie zalety „zwykłego” pistoletu 208:

• wysoka siła przedmuchu – skuteczne usuwanie zanieczyszczeń z trudno dostępnych miejsc,

• lekka, ergonomiczna konstrukcja – mniejsze zmęczenie operatora podczas pracy,

• wersje z różnymi końcówkami, m.in.:

  • swobodny przepływ (free flow),

  • końcówka Star-Tip – redukcja hałasu, możliwość spełnienia wymagań np. SUVA, OSHA dot. maksymalnego poziomu ciśnienia i hałasu,

  • wersje bezpieczne, ciśnieniowo ograniczone.

Z punktu widzenia FSSC 22000 ma to znaczenie podwójne:

1. Bezpieczeństwo pracownika – elementy BHP są brane pod uwagę przez audytorów jako część systemu zarządzania (kultura bezpieczeństwa).

2. Powtarzalność procedur czyszczenia – ergonomiczne narzędzie ułatwia utrzymanie standardu mycia/przedmuchiwania zgodnie z instrukcjami i zapisami PRP.

Dane techniczne (przykładowe)

W typowej konfiguracji (np. model z mosiężną rurą 90 mm, Star-Tip):

• ciśnienie robocze: do 16 bar (232 psi),

• ciśnienie rozerwania: ok. 64 bar,

• medium: sprężone powietrze,

• materiały: korpus PA66 klasy spożywczej, zawór AISI 303, uszczelnienia wykrywalne,

• wydajność przepływu: rzędu 190 l/min (zależnie od wersji i konfiguracji),

• poziom hałasu: ok. 79 dB (dla wersji z Star-Tip przy określonym ciśnieniu).

Takie parametry spokojnie mieszczą się w standardowych instalacjach przemysłowych i pozwalają inżynierom utrzymania ruchu łatwo wkomponować 208 Detect w istniejące systemy pneumatyczne (szybkozłącza, przewody, wyspy zaworowe).

Jak CEJN 208 Detect wspiera spełnienie wymagań FSSC 22000 w praktyce?

W obszarze PRP – programy wstępne

PRP: higiena i infrastruktura

• Bezpieczny materiałowo pistolet (klasa spożywcza + FDA + EC 1935/2004) ułatwia wykazanie, że narzędzia używane w strefie produktu nie są źródłem niekontrolowanych zanieczyszczeń.

PRP: czyszczenie i dezynfekcja

• 208 Detect umożliwia skuteczny przedmuch, np. miejsca pod taśmami, wewnątrz osłon, w trudno dostępnych punktach maszyny – przy zachowaniu możliwości detekcji ewentualnych fragmentów narzędzia w systemach kontroli końcowej.

PRP: kontrola ciał obcych

• Wdrożenie 208 Detect jako „standardu zakładowego” dla pistoletów w strefach wysokiego ryzyka (high care / high risk) pozwala pokazać audytorowi, że firma zidentyfikowała ryzyko fizycznej kontaminacji i wdrożyła konkretne środki techniczne (detekowalne narzędzia).

W obszarze HACCP / FSMS (ISO 22000)

W analizie HACCP, w części dotyczącej zagrożeń fizycznych, można:

• zidentyfikować ryzyko odłamania fragmentu narzędzia (np. końcówki, korpusu pistoletu),

• przypisać mu środek kontrolny (O-PRP) – zastosowanie wyłącznie detekowalnych pistoletów przemysłowych, np. CEJN 208 Detect,

• powiązać ten środek z systemem detekcji metali/X-ray, który wykryje potencjalne fragmenty narzędzia w produkcie.

Taki zestaw (detekowalne narzędzie + system inspekcji) jest bardzo dobrze postrzegany przez audytorów FSSC 22000 czy BRCGS, bo pokazuje dojrzałe podejście do zarządzania ryzykiem.

Dokumentacja i dowody dla audytu FSSC 22000

Aby w pełni wykorzystać potencjał CEJN 208 Detect w kontekście FSSC 22000, warto zadbać o:

1. Specyfikację techniczną – włączoną do listy „approved materials / equipment” dla strefy produkcyjnej.

2. Instrukcję użytkowania sprężonego powietrza – z zapisem, że do przedmuchiwania w strefach X/Y dopuszcza się wyłącznie wykrywalne pistolety CEJN 208 Detect.

3. Zapisy z przeglądów i kontroli narzędzi – przeglądy wizualne, ewentualna wymiana uszkodzonych pistoletów.

4. Powiązanie z HACCP – opis w planie HACCP i schemacie przepływu, gdzie wykorzystywany jest pistolet, jakie zagrożenie kontroluje.

Autor:
Ekspert Pneumat.
Pneumat.

Autor:
Ekspert Pneumat.
Pneumat.